Κάτι για την 28η Οκτωβρίου

Κύριε Διευθυντά
κ. κ. Συνάδελφοι
Αγαπητοί μαθητές και μαθήτριες

Το ασφαλέστερο κριτήριο για να βεβαιωθούμε αν ένα ιστορικό γεγονός πήρε μια μόνιμη θέση στη συνείδηση ενός λαού, είναι η αντίσταση που προβάλλει στο χρόνο.
Γιατί , όπως φθείρονται οι ζωντανοί οργανισμοί, φθείρονται μέσα στη μνήμη μας και τα ιστορικά γεγονότα.
Υπάρχουν όμως και μερικά που αντιστέκονται περισσότερο στη φθορά του χρόνου και που, όσο και αν χάνουν με τον καιρό την πρώτη τους λάμψη, αυτή που τους δίνει η αμεσότητα των εντυπώσεων, δεν ξανάρχονται απλώς στην επικαιρότητα με τις τελετές, αλλά και συγκινούν, επειδή οι ιδέες που τα είχαν θερμάνει, όταν έγιναν, δένονται με ό,τι παραμένει αναλλοίωτο μέσα στους ανθρώπους και τους λαούς.

Την ίδια αντίσταση στο χρόνο παρουσιάζει και η σημερινή γιορτή της 28ης Οκτωβρίου 1940, διότι το 1940 διατηρεί το θρύλο και τη δόξα του.
Όλοι νιώθουμε ότι το ΟΧΙ εκείνης της ημέρας ήταν μια πράξη σύμμετρη με όλες τις υψηλές πράξεις που αποδεικνύουν την ενότητα και τη συνέχεια της φυλής μας.
Μέσα σε μια στιγμή ξύπνησε μέσα σ’ όλους τους Έλληνες το ένστικτο της Λευτεριάς.
Εκεί βρίσκεται συσσωρευμένη η πείρα του ελληνικού λαού από τη ζωή χιλιάδων χρόνων και από αγώνες ασταμάτητους. Εκείνο έκανε κάθε Έλληνα του ’40 να αισθάνεται ότι κινείται σύμφωνα με μια προαιώνια κοινή προσταγή και ότι η ατομική του υπόσταση πρέπει να γίνει φορέας της τιμής και της ευθύνης του τόπου του.

Δεν ενοχλούσε κανέναν η γενιά εκείνη όταν της τέθηκε το δίλημμα ανάμεσα στην ταπείνωση και τη θυσία. Οι αριθμοί δεν της έδιναν καμιά πιθανότητα νίκης.
Αλλά η εθνική παράδοση δεν της άφηνε κανένα δρόμο για υποχώρηση.
Και όμως ποτέ άλλοτε ο ήλος της χώρας αυτής δε φώτισε πιο γελαστά πρόσωπα.
Το ασυναγώνιστο μεγαλείο του ιστορικού γεγονότος που γιορτάζουμε βγαίνει από την ηθική του σημασία.
Συγκεκριμένα από τη διαπίστωση που έγινε με το λαμπρότερο τρόπο ότι οι σταθερότερες και αποφασιστικότερες δυνάμεις, που καθορίζουν τη μοίρα μας και την έκφρασή μας, έρχονται από την πηγή που ονομάζεται ανθρώπινη ψυχή. Πάντως όχι από τη λογική και την υλική κατάσταση του ανθρώπου.
Αν αυτοί οι δυο παράγοντες ήταν επικρατέστεροι, τότε το ’40 εμείς έπρεπε να υποχωρήσουμε, όπως θα έπρεπε να είχε συμβεί και στις πιο ένδοξες ώρες της ιστορίας μας.

Στην αγέρωχη ψυχή τους στηρίχτηκαν οι Έλληνες του ’40 για να κάνουν τη μεγάλη τους τρέλα, με τα μάτια τους γεμάτα από το « φως που πατεί χαρούμενο τον Άδη και το Χάρο». Τόλμησαν να τα βάλουν, μια χούφτα άνθρωποι, με την Ιταλική αυτοκρατορία, γιατί έκριναν πως « ευδαιμονία είναι η ελευθερία ».
Αλίμονο αν ήταν παραφροσύνη ν’ αντιτάσσεται το πνεύμα στην ύλη, το δίκαιο στο άδικο, η δίψα της Λευτεριάς στη βία. Αυτό δε λέγεται παραφροσύνη αλλά ΧΡΕΟΣ και στον αγώνα τούτο νικά πάντα η ψυχή.
Αυτό το αξιοθαύμαστο ξεπέρασμα των αντιρρήσεων που θα επέβαλε η λογική παρατηρήθηκε το ’40. Η κατάσταση που επικρατούσε παντού, όταν εξαπολύθηκε η ιταλική επίθεση, ήταν απερίγραπτα δραματική, απελπιστική για όλο τον ελεύθερο, δημοκρατικό κόσμο της Ευρώπης, της ηττημένης. Η πανίσχυρη μηχανή του Γ΄Ράιχ περνούσε σα γίγαντας παντού. Όλες σχεδόν οι χώρες στην Ευρώπη είχαν υποκύψει στη δύναμη.
Γραμμές άμυνας που θεωρούνταν απόρθητες έσπασαν μέσα σ’ ελάχιστες μέρες. Τα σύνορα άνοιγαν και οι πολιτείες η μία μετά την άλλη έπεφταν στα χέρια των Γερμανών.
Μόνη η Αγγλία στο νησί της παρέμεινε χωρίς κανένα συμπολεμιστή και η φωνή της ακούγοντας σαν ένας θλιβερός μονόλογος.

Και ξαφνικά η Ελλάδα όρθωσε το ΟΧΙ στη φασιστική εισβολή. Ανάσαναν οι λαοί και διαγράφηκε η δυνατότητα να δημιουργηθεί ένα νέο μέτωπο κατά του Άξονα στα Βαλκάνια. Γιατί η Φασιστική Ιταλία που μας επιτέθηκε λογαριαζότανε τότε σα μια μεγάλη δύναμη. Ο ηγέτης του φασισμού μιλούσε για εκατομμύρια λόγχες που στήριζαν την αυτοκρατορία και σ’ όλη την Ιταλική χερσόνησο ο νοσταλγός των Ρωμαϊκών κατακτήσεων αγωνιζόταν με τους φλογερούς του λόγους ν’ ανεβάσει το φιλοπόλεμο πυρετό.

Το εκπληκτικό σ’ όλη την υπόθεση της 28ης Οκτωβρίου είναι ο ομαδικός αυθορμητισμός και η ομόψυχη εξέγερση.
Το πλήθος που πλημμύριζε τους δρόμους, οι άνδρες που ξεκινούσαν για το Μέτωπο με όποιο μέσον έβρισκαν μπροστά τους, οι γυναίκες που κατευόδωναν αυτούς που έφευγαν. Επρόκειτο για ένα περιστατικό πρωτόγνωρο. Το βαθύτερο ν